यवतमाळ -/यवतमाळ शहर सह जिलह्यातील आर्णी तालुक्यात सध्या गुन्हेगारीच्या विळख्यात अडकले असून, प्रशासनाचे याकडे सपशेल दुर्लक्ष होत आहे. “शहरात पोलीस आहेत की गुन्हेगारांचे राज्य?” असा संतप्त सवाल आता विचारला जात आहे. याच पार्श्वभूमीवर यवतमाळचे आमदार बाळासाहेब मांगुळकर यांनी थेट मुंबई गाठून महाराष्ट्र राज्याचे पोलीस महासंचालक सदानंदजी दाते यांची भेट घेतली. या भेटीत आमदारांनी यवतमाळमधील गुन्हेगारीचा कच्चा चिठ्ठाच महासंचालकांसमोर मांडला, ज्यामुळे पोलीस दलात एकच खळबळ उडाली आहे.
गेल्या काही महिन्यांपासून यवतमाळ शहरात कायदा व सुव्यवस्थेचे तीन-तेरा वाजले आहेत. शहरातील गल्लीबोळांत मटका, जुगार आणि भिंगरी यांसारखे अवैध धंदे राजरोसपणे सुरू आहेत. महत्त्वाचे म्हणजे, हे सर्व प्रकार पोलिसांच्या नाकाखाली घडत असूनही स्थानिक प्रशासन मूग गिळून गप्प का? असा जळजळीत प्रश्न आमदार मांगुळकर यांनी उपस्थित केला. आमदारांनी महासंचालकांना स्पष्ट शब्दांत सुनावले की, “यवतमाळमध्ये सामान्य नागरिकांनी राहायचे कसे?” अवैध धंद्यांमुळे गुन्हेगारांचे मनोबल वाढले असून, शहरात असुरक्षिततेचे वातावरण पसरले आहे. भरचौकात होणारी दादागिरी, छेडछाड आणि अवैध व्यवहारांमुळे महिला व तरुणांच्या भविष्यावर टांगती तलवार निर्माण झाली आहे.
आमदार बाळासाहेब मांगुळकर यांनी पोलीस महासंचालकांना दिलेल्या निवेदनात यवतमाळच्या विदारक स्थितीचे सविस्तर वर्णन केले आहे. त्यांनी सांगितले की
मटका आणि जुगार शहराच्या मुख्य बाजारपेठेपासून ते उपनगरांपर्यंत मटक्याचे जाळे पसरले आहे. यात अनेक गरीब कुटुंबे उद्ध्वस्त होत आहेत. भिंगरीचे थैमान तरुणाईला भिंगरी आणि इतर जुगाराच्या नादी लावून त्यांचे आयुष्य बरबाद केले जात आहे.
अवैध धंद्यांची साखळी या अवैध व्यवसायातून मिळणारा काळा पैसा गुन्हेगारी वाढवण्यासाठी वापरला जात असल्याची भीतीही त्यांनी व्यक्त केली.
”यवतमाळला गुन्हेगारांचा अड्डा बनू देणार नाही,” असा आक्रमक पवित्रा घेत आमदारांनी या सर्व प्रकारांवर तात्काळ आणि कठोर कारवाईची मागणी केली.
या चर्चेदरम्यान आमदारांचा रोख स्थानिक पोलीस प्रशासनाच्या ढिसाळ कारभारावर होता. जर शहरात उघडपणे अवैध धंदे सुरू असतील, तर स्थानिक पोलीस स्टेशनचे अधिकारी काय करत आहेत? त्यांना हे धंदे दिसत नाहीत की ते जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष करत आहेत? असे प्रश्न आता यवतमाळच्या जनतेकडून विचारले जात आहेत. आमदारांनी या भेटीत पोलीस महासंचालकांना विनंती केली की, ज्या अधिकाऱ्यांच्या आशीर्वादाने हे धंदे फोफावत आहेत, त्यांच्यावरही कठोर कारवाई करण्यात यावी. आमदार बाळासाहेब मांगुळकर यांची आक्रमक भूमिका आणि यवतमाळची गंभीर परिस्थिती पाहता, पोलीस महासंचालक सदानंदजी दाते यांनी या प्रकरणाची तातडीने दखल घेतली. त्यांनी यवतमाळमधील परिस्थितीबाबत चिंता व्यक्त केली आणि उपस्थित असलेल्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना ‘स्पेशल रिपोर्ट’ सादर करण्याचे निर्देश दिले.
महासंचालकांनी आमदारांना आश्वासन दिले की शहरात सुरू असलेले मटका, जुगार आणि इतर बेकायदेशीर व्यवसाय मुळासकट उपटून टाकले जातील. दोषींवर कठोर कारवाई जे गुन्हेगार कायद्याला जुमानत नाहीत, त्यांना पोलीस खाक्या दाखवला जाईल. जर पोलीस कर्मचारी किंवा अधिकारी या गुन्हेगारीत सामील आढळले, तर त्यांच्यावर निलंबनाची कारवाई केली जाईल.
जनतेचा आक्रोश आणि आमदारांची भूमिका
यवतमाळमधील सामान्य जनता सध्या दहशतीच्या छायेत आहे. दिवसाढवळ्या होणारे गुन्हे आणि अवैध धंद्यांमुळे शहराचे सांस्कृतिक व सामाजिक स्वास्थ्य बिघडले आहे. आमदार मांगुळकर यांनी हीच जनभावना मुंबईच्या दरबारी मांडली. आमदारांनी केलेल्या या ‘स्फोटक’ तक्रारीनंतर आता संपूर्ण यवतमाळ जिल्ह्याचे लक्ष पोलीस महासंचालकांच्या पुढील पावलांकडे लागले आहे. मुंबईतून आदेश सुटल्यानंतर यवतमाळ पोलीस आता खरंच गुन्हेगारांवर तुटून पडणार की पुन्हा ‘ये रे माझ्या मागल्या’ अशी स्थिती राहणार? हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.
मात्र, या भेटीमुळे एक गोष्ट स्पष्ट झाली आहे की, यवतमाळच्या गुन्हेगारीचा विषय आता केवळ स्थानिक राहिलेला नसून तो मंत्रालयाच्या आणि महासंचालकांच्या टेबलवर पोहोचला आहे. यामुळे अवैध धंदे चालवणाऱ्यांचे आणि त्यांना साथ देणाऱ्या खाकीतील ‘ब्लॅक शीप्स’चे धाबे दणाणले आहेत.
”यवतमाळची शांतता भंग करणाऱ्यांना पाठीशी घातले जाणार नाही. जर स्थानिक प्रशासनाने सुधारणा केली नाही, तर यापेक्षाही मोठे आंदोलन उभारले जाईल. सामान्य माणसाला सुरक्षित वाटले पाहिजे, हीच आमची प्राथमिकता आहे.” > — आमदार बाळासाहेब मांगुळकर